Mỗi năm, vào mùa mưa, dịch sốt xuất huyết có xu hướng gia tăng mạnh do điều kiện ẩm ướt thuận lợi cho muỗi vằn sinh sôi – đây là loại muỗi chính truyền virus Dengue gây bệnh. Tại nhiều tỉnh thành trên cả nước, số ca mắc đang tăng nhanh chóng, trong đó có không ít trường hợp nặng phải nhập viện điều trị.
Vì vậy, việc nâng cao ý thức phòng bệnh và nhận biết sớm triệu chứng sốt xuất huyết là vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
Sốt xuất huyết là bệnh gì?
Sốt xuất huyết Dengue là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, lây lan qua muỗi vằn Aedes aegypti – loài muỗi có đặc điểm nhận diện là các sọc trắng ở chân và thân. Bệnh gây ra bởi virus Dengue và thường phát triển mạnh vào mùa mưa, khi môi trường thuận lợi cho muỗi sinh sản.
Mặc dù ai cũng có thể mắc bệnh, nhưng trẻ nhỏ thường có nguy cơ cao hơn so với người trưởng thành. Tuy nhiên, sốt xuất huyết ở người lớn cũng có thể tiến triển nhanh chóng và để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không phát hiện và điều trị kịp thời.
Các biểu hiện phổ biến bao gồm đau nhức toàn thân, đặc biệt ở vùng cơ và khớp. Ở thể nhẹ, người bệnh có thể chỉ sốt cao và nổi ban, trong khi các trường hợp nặng có thể gây xuất huyết nghiêm trọng, tụt huyết áp, sốc và tử vong.
Dấu hiệu nhận biết sốt xuất huyết ở người lớn
Triệu chứng thường gặp (thể điển hình – mức độ nhẹ)
Khi nhiễm virus Dengue, người lớn thường có biểu hiện rõ ràng hơn trẻ nhỏ. Các triệu chứng điển hình có thể bao gồm:
- Sốt cao liên tục, thường từ 39–40,5°C
- Đau đầu dữ dội, nhất là vùng trán hoặc sau hốc mắt
- Đau nhức cơ, xương, khớp
- Phát ban xuất hiện sau vài ngày sốt
- Mệt mỏi, buồn nôn, nôn ói
Các triệu chứng này thường khởi phát sau 4–7 ngày kể từ khi bị muỗi đốt. Nếu không xuất hiện biến chứng, bệnh có thể thuyên giảm sau 7–10 ngày.
Triệu chứng sốt xuất huyết có xuất huyết nội tạng
Đây là dạng bệnh nghiêm trọng hơn, trong đó virus gây tổn thương đến các cơ quan nội tạng, đặc biệt là hệ tiêu hóa hoặc não. Một số dấu hiệu nhận biết bao gồm:
- Đau bụng dữ dội
- Đi ngoài phân đen hoặc có máu tươi
- Xuất hiện các nốt xuất huyết dưới da
- Mệt mỏi kéo dài, da nhợt nhạt
- Trong trường hợp nặng có thể xuất huyết não, với các biểu hiện như: đau đầu, sốt nhẹ, rối loạn tri giác, liệt một phần cơ thể, hôn mê
Những biểu hiện này thường xuất hiện sau vài ngày mắc bệnh và đòi hỏi điều trị y tế khẩn cấp.
Hội chứng sốc Dengue (Dengue Shock Syndrome)
Đây là biến thể nghiêm trọng nhất của sốt xuất huyết, thường xảy ra ở người từng nhiễm virus Dengue trước đó. Biểu hiện bao gồm:
- Toàn bộ các triệu chứng sốt xuất huyết thể nhẹ
- Kèm theo tình trạng thất thoát huyết tương, chảy máu không kiểm soát
- Huyết áp tụt đột ngột, da lạnh, mạch yếu
Biến chứng này có thể gây tử vong trong thời gian rất ngắn nếu không được xử lý kịp thời.
Phương pháp điều trị sốt xuất huyết ở người lớn
Hiện nay, không có thuốc đặc hiệu để điều trị sốt xuất huyết, việc chăm sóc và điều trị chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng. Tùy thuộc vào mức độ nặng nhẹ, người bệnh có thể được theo dõi tại nhà hoặc cần nhập viện:
Điều trị tại nhà (giai đoạn đầu)
- Áp dụng khi bệnh nhẹ, không có dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm
- Cho người bệnh uống nhiều nước, có thể bổ sung bằng oresol hoặc nước trái cây
- Nghỉ ngơi tuyệt đối, ăn thực phẩm mềm, dễ tiêu
- Sử dụng Paracetamol để hạ sốt (tuyệt đối không dùng aspirin hoặc ibuprofen)
- Theo dõi sát biểu hiện trong 48–72 giờ
Điều trị tại cơ sở y tế
- Nhập viện ngắn hạn (12–24h): khi bệnh nhân có dấu hiệu xuất huyết nhẹ, bù nước kém hiệu quả hoặc biểu hiện mệt mỏi nhiều
- Nhập viện dài ngày: trong trường hợp người bệnh sốt li bì, tay chân lạnh, thở gấp, huyết áp thấp hoặc xuất huyết nặng
Lưu ý: Tuyệt đối không tự truyền dịch tại nhà, không dùng thuốc bừa bãi khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Cách phòng ngừa sốt xuất huyết hiệu quả ở người lớn
Vì bệnh lây truyền qua muỗi, đặc biệt là muỗi vằn hoạt động mạnh vào ban ngày, nên việc phòng bệnh cần tập trung vào loại bỏ nơi sinh sản và ngăn ngừa muỗi đốt:
Biện pháp phòng tránh:
- Dọn dẹp vệ sinh môi trường sống thường xuyên
- Không để nước đọng trong lu, xô, lốp xe, chai lọ…
- Thay nước bình hoa mỗi 2–3 ngày
- Phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh
- Ngủ màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay
- Sử dụng kem xua muỗi, nhang muỗi hoặc phun thuốc diệt muỗi định kỳ
Việc nâng cao ý thức phòng bệnh là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng, đặc biệt trong mùa dịch cao điểm.
Sốt xuất huyết ở người lớn có thể tiến triển nhanh và gây nguy hiểm nếu không được phát hiện sớm. Vì vậy, mỗi người cần trang bị kiến thức đúng đắn, chú ý theo dõi sức khỏe khi có biểu hiện sốt cao bất thường, đồng thời thực hiện các biện pháp phòng tránh muỗi hiệu quả. Chủ động bảo vệ bản thân là cách tốt nhất để ngăn ngừa dịch bệnh và tránh những hậu quả đáng tiếc.
