Rối loạn tiền đình là tình trạng ảnh hưởng đến khả năng giữ thăng bằng, thường gây ra các triệu chứng như chóng mặt, buồn nôn, choáng váng, ù tai, và thậm chí mất thăng bằng khi đứng hoặc đi lại. Bệnh có thể do nhiều nguyên nhân, trong đó chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa tái phát.
Người bị rối loạn tiền đình cần chú ý đến chế độ ăn uống hằng ngày, vì một số thực phẩm có thể làm nặng thêm triệu chứng chóng mặt, mệt mỏi và rối loạn thần kinh. Vậy bị rối loạn tiền đình nên kiêng gì? Cùng tìm hiểu ngay sau đây.
Hạn chế ăn mặn: Kiêng muối, nước mắm, đồ muối chua
Muối và thực phẩm nhiều natri là “kẻ thù” của hệ tiền đình. Việc ăn mặn gây giữ nước trong cơ thể, từ đó làm tăng áp lực nội dịch trong tai trong – một nguyên nhân trực tiếp dẫn đến mất cân bằng tiền đình.
Các thực phẩm cần kiêng:
- Muối, nước mắm, nước tương
- Đồ muối chua (dưa, cà, kim chi…)
- Thực phẩm chế biến sẵn: xúc xích, lạp xưởng, đồ hộp, mì ăn liền
Khuyến nghị: Chỉ nên tiêu thụ dưới 2.000 mg natri/ngày, tương đương 1 thìa cà phê muối. Người bệnh nên tập thói quen ăn nhạt, sử dụng các loại gia vị tự nhiên như hành, tỏi, chanh, gừng để tăng hương vị mà không cần nhiều muối.
Tránh Caffeine: Cà phê, trà đặc, nước tăng lực
Caffeine là chất kích thích thần kinh có thể khiến người bị rối loạn tiền đình cảm thấy hồi hộp, khó ngủ, tim đập nhanh và choáng váng.
Ngoài ra, caffeine còn gây mất nước nhẹ, làm ảnh hưởng đến tuần hoàn máu lên não – yếu tố khiến các triệu chứng như chóng mặt, mất thăng bằng thêm trầm trọng.
Nhóm đồ uống cần tránh:
- Cà phê (đặc biệt là cà phê phin)
- Trà đặc
- Nước tăng lực, nước có gas chứa caffeine
Lời khuyên: Người rối loạn tiền đình nên cắt giảm hoặc loại bỏ hoàn toàn caffeine trong thực đơn. Có thể thay bằng các loại trà thảo mộc như trà gừng, trà hoa cúc, trà bạc hà, giúp thư giãn và ổn định thần kinh.
Kiêng rượu bia và đồ uống có cồn
Rượu bia là tác nhân trực tiếp ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương. Chúng gây giãn mạch, tụt huyết áp, dẫn đến tăng cảm giác chóng mặt, buồn nôn và mất kiểm soát khi vận động.
Ngoài ra, rượu bia còn ảnh hưởng đến dẫn truyền thần kinh, làm cho các cơn rối loạn tiền đình xuất hiện thường xuyên hơn, gây khó khăn trong điều trị.
Lưu ý:
Dù chỉ uống một lượng nhỏ rượu bia cũng có thể làm triệu chứng trầm trọng hơn
Người bệnh nên tránh hoàn toàn đồ uống có cồn, kể cả rượu vang
Hạn chế đồ chiên xào, nhiều dầu mỡ
Món chiên xào, đồ ăn nhiều dầu mỡ làm giảm lưu thông máu, tăng phản ứng viêm và ảnh hưởng xấu đến quá trình cung cấp oxy cho não – điều này khiến các tế bào thần kinh bị suy giảm hoạt động, làm nặng thêm tình trạng rối loạn tiền đình.
Thực phẩm nên tránh:
- Đồ ăn nhanh (gà rán, khoai tây chiên)
- Thịt mỡ, nội tạng động vật
- Các món xào nhiều dầu
Lời khuyên: Người bệnh nên chọn phương pháp chế biến lành mạnh như luộc, hấp, nướng không dầu, vừa giảm chất béo vừa tốt cho hệ thần kinh và tiêu hóa.
Tránh đường tinh luyện, tinh bột trắng
Đường và tinh bột tinh chế có thể gây dao động đường huyết, làm người bệnh dễ bị hồi hộp, mệt mỏi và chóng mặt, đặc biệt là sau khi ăn no hoặc ăn đồ ngọt.
Cần hạn chế:
- Bánh ngọt, kẹo, nước ngọt có gas
- Cơm trắng, bánh mì trắng, mì trắng
- Trà sữa, sữa đặc có đường
Giải pháp: Chuyển sang dùng ngũ cốc nguyên hạt, trái cây tươi ít ngọt, và chất bột từ đậu, khoai, yến mạch để ổn định năng lượng.
Kiêng ăn quá no vào buổi tối và uống nhiều nước trước khi ngủ
Ăn quá no vào buổi tối khiến hệ tiêu hóa phải làm việc nhiều, làm tăng áp lực nội sọ, ảnh hưởng giấc ngủ và hệ tiền đình. Uống nhiều nước trước khi ngủ cũng có thể làm tăng áp lực lên não và gây tiểu đêm, ngủ không sâu.
Lưu ý:
- Chia nhỏ bữa ăn trong ngày, tránh ăn dồn một bữa
- Ăn nhẹ buổi tối, cách giờ ngủ ít nhất 2–3 tiếng
- Uống nước đủ trong ngày, nhưng giảm vào buổi tối
Hướng dẫn ăn uống và chăm sóc người bị rối loạn tiền đình
Thực phẩm nên bổ sung:
- Rau xanh, trái cây tươi (cung cấp vitamin B, C, E)
- Cá béo (cá hồi, cá thu – giàu omega-3)
- Ngũ cốc nguyên hạt, đậu nành, sữa hạt
- Trà gừng, nước ấm, giúp giảm buồn nôn
Thực phẩm hỗ trợ cải thiện triệu chứng:
- Việt quất (Blueberry): giàu chất chống oxy hóa, hỗ trợ bảo vệ tế bào thần kinh
- Bạch quả (Ginkgo biloba): cải thiện tuần hoàn máu não, tăng khả năng dẫn truyền thần kinh
Nếu các triệu chứng rối loạn tiền đình như chóng mặt thường xuyên, đau đầu kéo dài, mất thăng bằng, buồn nôn, ù tai… diễn ra liên tục, người bệnh cần đi khám chuyên khoa nội thần kinh hoặc tai mũi họng để được kiểm tra chuyên sâu.
Chế độ ăn đóng vai trò không thể thiếu trong việc điều trị và phòng ngừa rối loạn tiền đình. Việc loại bỏ các thực phẩm gây kích thích hệ thần kinh, gây viêm hoặc ảnh hưởng đến tuần hoàn máu não sẽ giúp giảm triệu chứng hiệu quả.
– Việc ăn uống cần được chia thành 3-5 bữa mỗi ngày, ăn đúng giờ, hạn chế ăn tối muộn và kết hợp với hoạt động thể lực thường xuyên (ít nhất 150 phút mỗi tuần) để đạt hiệu quả điều trị tối ưu.
– Các khuyến nghị này cần được điều chỉnh phù hợp theo thể trạng, bệnh lý kèm theo và lứa tuổi của từng người bệnh để đảm bảo tính cá thể hóa và hiệu quả lâu dài.
