Từng được xem là căn bệnh phổ biến ở người trung niên hoặc lớn tuổi, sỏi thận hiện đang gia tăng nhanh chóng ở người trẻ, bao gồm cả sinh viên và nhân viên văn phòng. Nguyên nhân chính đến từ thói quen uống ít nước, ăn uống thiếu khoa học và tự ý sử dụng thực phẩm bổ sung mà không có chỉ định y tế.
Uống ít nước – Thủ phạm âm thầm gây sỏi thận
Nước giúp pha loãng nước tiểu và ngăn các khoáng chất như canxi và oxalate kết tinh trong thận. Khi không uống đủ nước, nước tiểu trở nên cô đặc, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.
Nhiều người trẻ, đặc biệt là sinh viên hoặc nhân viên văn phòng, thường quên uống nước khi làm việc căng thẳng hoặc ngồi trước màn hình trong thời gian dài. Vào mùa hè hoặc môi trường điều hòa, tình trạng mất nước càng trầm trọng hơn.
Ăn nhiều thức ăn nhanh, đồ ngọt và muối
Chế độ ăn nhiều muối, thức ăn nhanh, nước ngọt có ga và đồ ăn chế biến sẵn góp phần làm tăng lượng oxalate và canxi trong nước tiểu – hai yếu tố chính gây sỏi thận.
Ngoài ra, chế độ ăn giàu protein động vật (thịt đỏ, thực phẩm tăng cơ) làm giảm citrate – chất có vai trò ngăn ngừa sự hình thành tinh thể sỏi trong thận. Đây là một trong những lý do khiến người trẻ dù không có tiền sử bệnh lý vẫn dễ mắc sỏi thận.
Tự ý sử dụng thực phẩm bổ sung
Nhiều người trẻ hiện nay sử dụng thực phẩm bổ sung canxi, vitamin D, bột protein… với mục đích cải thiện sức khỏe hoặc vóc dáng. Tuy nhiên, việc tự ý bổ sung không có chỉ định y tế có thể gây ra mất cân bằng trong thành phần nước tiểu và kích thích sự hình thành sỏi thận.
Uống ít nước khi dùng các loại bổ sung này càng làm tăng nguy cơ lắng đọng khoáng chất trong thận.
Nhầm lẫn triệu chứng ban đầu – Chậm trễ trong chẩn đoán
Các dấu hiệu sỏi thận ban đầu thường rất mơ hồ như:
Đau âm ỉ ở vùng lưng dưới hoặc mạng sườn
Nóng rát khi đi tiểu
Tiểu ra máu hoặc tiểu buốt
Nhiễm trùng tiết niệu tái diễn
Tuy nhiên, nhiều người trẻ lại nhầm lẫn với đau do căng cơ, stress hoặc làm việc nhiều, khiến việc phát hiện và điều trị bị trì hoãn, làm tăng nguy cơ biến chứng.
Quan niệm sai lầm: Uống sữa gây sỏi thận?
Nhiều người lo ngại rằng uống sữa gây sỏi thận do chứa nhiều canxi. Thực tế, canxi từ thực phẩm tự nhiên như sữa lại giúp ngăn sỏi bằng cách kết hợp với oxalate trong ruột và ngăn không cho chúng hấp thụ vào máu.
Nguy cơ sỏi thận chỉ gia tăng khi lạm dụng canxi dạng viên uống mà không có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ.
Sỏi thận không chỉ là bệnh của người lớn tuổi
Ngày nay, nhiều người vẫn cho rằng sỏi thận chỉ xảy ra ở người lớn tuổi hoặc người có tiền sử gia đình. Tuy nhiên, với lối sống ít vận động, uống ít nước và chế độ ăn kém lành mạnh, người trẻ hoàn toàn có nguy cơ cao mắc bệnh.
Cách phòng ngừa sỏi thận hiệu quả
Uống đủ 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày (nhiều hơn nếu thời tiết nóng hoặc vận động nhiều)
Hạn chế ăn mặn, thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống có đường
Cân đối lượng protein trong khẩu phần ăn
Không tự ý dùng thực phẩm bổ sung mà không có hướng dẫn của bác sĩ
Đi khám khi có dấu hiệu bất thường ở hệ tiết niệu
Sỏi thận không còn là “bệnh của tuổi già” mà đang âm thầm len lỏi vào cuộc sống của giới trẻ hiện đại. Thay vì để đến khi đau mới điều trị, hãy thay đổi thói quen sống lành mạnh ngay từ hôm nay để bảo vệ sức khỏe thận lâu dài.
